(hoog)begaafde jongeren hebben soms hulp nodig

begeleiding voor vastgelopen hoogbegaafde jongeren

Dropout

Begaafdheid kan op verschillende manieren in zichtbaar gedrag tot uiting komen. Aangezien persoonlijkheid het resultaat is van ervaring en aanleg, worden ook begaafde leerlingen niet op dezelfde wijze beïnvloed door hun bijzondere vermogens. Bij deze ontwikkeling moet rekening gehouden worden met de interactie van emotionele, sociale, cognitieve en fysieke factoren. Al deze gebieden hangen met elkaar samen en werken op elkaar in.

Op grond van jarenlange ervaring in de vorm van observaties, interviews en literatuuronderzoek hebben Betts & Neihart zes profielen opgesteld. Het zevende profiel is nog in onderzoek. Deze profielen verschaffen informatie over gedrag, gevoelens en behoeften van verschillende typen begaafde en getalenteerde leerlingen. Ze dienen als basis voor een theoretisch concept van waaruit inzicht verschaft kan worden. Dit leidt tot een beter begrip en is van belang voor het stimuleren van persoonlijke groei op cognitief, sociaal en emotioneel gebied.

De verschillende types zijn: 

Type 1

Type 2

Type 3

Type 4

Type 5

Type 6

in onderzoek

Zelfsturende autonoom

Aangepast succesvol

Onderduikend

Uitdagend creatief

Dubbel bijzonder

Risicoleerling (drop-out I)

Drop-out II

Risicoleerling (drop-out I)

De risicoleerling (drop-out I) is creatief en over het algemeen erg gevoelig. Deze leerling loopt risico om als drop-out niet meer deel te kunnen/willen nemen aan het (reguliere) onderwijs. Hij is niet gemotiveerd voor schoolse taken en zoekt buitenschoolse uitdaging om zijn interesses te volgen. Deze leerling geeft blijk van een negatief zelfbeeld: isoleert of verwaarloost zichzelf, verstoort situaties, bekritiseert zichzelf en anderen, voelt zich snel aangevallen of afgewezen. Deze drop-out is een absolute onderpresteerder (presteert gemiddeld of minder) en heeft baat bij alternatieve leerervaringen. Deze leerling is op school slechts nog fysiek aanwezig, maar voelt en toont zich niet echt betrokken, of neemt zelfs onregelmatig deel aan het onderwijs. Er is een risico dat deze leerling uiteindelijk (zonder diploma) het onderwijs verlaat.

Kenmerken van de drop-out II 

Er is geen omschrijving van het zevende profiel 'drop-out II'. Dit heeft te maken met dat er nog te weinig onderzoeksmateriaal is om een duidelijke omschrijving te geven. Wel zijn er duidelijke kenmerken vastgesteld die hieronder zijn aangegeven. 

Gevoelens en houding

Gedrag

Behoeften (aan)

  • Verlangt naar sociale acceptatie en wil ergens bij horen
  • Voelt zich onzeker en onder druk staan
  • Innerlijk conflict, onzeker en schuldig
  • Onzeker over eigen emoties
  • Verminderd gevoel van zichzelf (eigen identiteit)
  • Heeft ambivalente, tegenstrijdige gevoelens over prestaties
  • Betrekt maatschappelijke problemen en conflicten op zichzelf en internaliseert ze
  • Onbewust van hun situatie
  • Voelt zich ziek / is ziek
  • Voelt zich machteloos
  • Onzeker
  • Geen begrip van hun situatie
  • Verward
  • Laag zelfbeeld
  • Onbegrepen
  • Schuldig bij falen
  • Depressief
  • Extrinsieke motivatie
  • Verminderde waardering voor hun eigen gevoelens en emoties
  • Burn-out
  • Zonder energie, futloos
  • Willen / gaan niet meer naar school
  • Veiligheid en structuur
  • Een 'alternatieve' omgeving'
  • Individueel programma
  • Alternatieven
  • Professionele begeleiding
  • Bewust maken van meer dan school alleen
  • Veel aandacht voor de gewenste ontwikkelingsrichting zoals bijv. creativiteit