(hoog)begaafde jongeren hebben soms hulp nodig

begeleiding voor vastgelopen hoogbegaafde jongeren

Meer informatie

Wat betreft de sociaal-emotionele ontwikkeling van hoogbegaafden zijn er veel misverstanden. Veel hoogbegaafde kinderen kennen een normale ontwikkeling op sociaal-emotioneel gebied. Als er rekening wordt gehouden met hun mogelijkheden en als het onderwijs hieraan wordt aangepast hoeven zij niet vaker sociale en emotionele problemen te ervaren dan normaalbegaafde kinderen. Er kan echter inderdaad sprake zijn van moeizame communicatie tussen een hoogbegaafd kind en zijn klasgenoten. Er wordt dan met regelmaat gezegd dat het hoogbegaafde kind achter loopt in zijn/haar sociaal-emotionele ontwikkeling. Onderzoek wijst uit dat kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong ook op sociaal gebied veelal voorlopen en dat daardoor communicatiemisverstanden kunnen ontstaan. 

Het is wel zo dat hoogbegaafden een risicogroep zijn en dat de mate van begaafdheid gevolgen heeft. Maar problemen mogen niet op voorhand verwacht worden. Specifieke risicogebieden voor hoogbegaafde kinderen zijn de ontwikkeling van vriendschappen, van hun zelfbeeld en van sociale identiteit. Ook de aansluiting met leeftijdgenoten is een risicogebied. Er zijn verschillende oorzaken waarom het mis kan gaan op sociaal-emotioneel gebied:

  • Scheve (te hoge) vriendschapsverwachtingen
  • Gebruikt te moeilijke woorden en begrippen
  • Het niveau van spelen ontwikkelt sneller
  • Hebben soms andere interesses
  • Hoge mate van aanpassingsgedrag
  • Behoefte om aardig gevonden te worden
  • Gebrek aan cognitieve uitdaging

Daarnaast hebben sommige hoogbegaafden, door hun perfectionistische houding, bij het minste falen het gevoel niets waard te zijn. Deze kinderen kunnen ook een groot rechtvaardigheidsgevoel hebben en overgevoelig zijn voor het leed van anderen en voor opmerking van klasgenoten. In gedrag kunnen sociaal-emotionele problemen zich uiten in het zoeken van contact met oudere kinderen of zelfs het vermijden van contacten met andere kinderen. Hiernaast kan de leerling zich ofwel opstandig of eerder teruggetrokken gedragen.

Hoogbegaafde kinderen kunnen vastlopen in hun ontwikkeling, omdat ze op een ‘andere’ manier denken en voelen. De omgeving is hier vaak onvoldoende op afgestemd, waardoor het kind uit balans kan raken. Kinderen die vastlopen ontwikkelen vaak een ‘overlevingsstrategie’ met bijbehorend probleemgedrag. Voor ouders en leerkrachten is het vaak heel moeilijk om kinderen dan op juiste wijze te ondersteunen en verder te helpen.